4.05 – 31.08.2024. Wystawa „1410” prezentowana w Zamek Krzyżacki w Świeciu to nie tylko retrospektywa, lecz przede wszystkim próba nowego odczytania jednego z najważniejszych dzieł polskiej sztuki – obrazu Bitwa pod Grunwaldem autorstwa Jan Matejko. Monumentalne płótno od momentu powstania budziło emocje, inspirowało i prowokowało, stając się istotnym elementem polskiej tożsamości kulturowej i historycznej.

Ekspozycja zestawia oryginalną narrację Matejki z interpretacjami współczesnych i nowoczesnych twórców, ukazując, jak znaczenie „Bitwy pod Grunwaldem” zmieniało się na przestrzeni lat. Już w chwili powstania dzieło otoczone było szczególną aurą – podkreślaną m.in. przez podróż artysty na pole bitwy czy symboliczne gesty wzmacniające jego rangę narodową. Inspiracje motywem „Króla-Ducha” Juliusz Słowacki umocniły pozycję Matejki jako moralnego autorytetu, a sam obraz odegrał ważną rolę w kluczowych momentach historii Polski, m.in. podczas II wojny światowej i w okresie PRL.

Na przestrzeni dekad dzieło podlegało licznym reinterpretacjom. Od analiz o charakterze marksistowskim autorstwa Władysław Strzemiński, przez propagandowe ujęcia w czasach PRL, po krytyczne i ironiczne przekształcenia w kulturze popularnej lat 80. – „Bitwa” nieustannie ewoluowała, zachowując swoją aktualność i zdolność do dialogu z odbiorcą.

Wystawa ukazuje szerokie spektrum inspiracji, jakie dzieło Matejki wywarło na kolejnych pokoleniach artystów – od refleksji historiozoficznych Stanisław Wyspiański, przez konceptualne działania Stanisław Bareja, aż po realizacje Łódź Kaliska i współczesne interpretacje Irminy Rusickiej.

Centralnym punktem ekspozycji jest konfrontacja oryginału z jego reinterpretacjami, tworząca przestrzeń dialogu, refleksji i nowych odczytań. „1410” to wystawa, która pokazuje, jak jedno dzieło może funkcjonować w zmieniających się kontekstach kulturowych, pozostając nieustannie żywe i inspirujące.

Prezentowane dzieło: „Bitwa pod Grunwaldem na Karowej”